Geriaters slaan alarm omdat artsen volgens hen te ver gaan bij patiënten die in hun laatste levensfase zitten. Die overbehandeling kan ingrijpende medische ingrepen omvatten die de laatste periode van een mens niet aangenamer maken, terwijl de kwaliteit van leven er net onder lijdt. Volgens de geriaters is het tijd om die praktijk kritisch te bekijken en de focus te verleggen naar wat de patiënt zelf nog belangrijk vindt.
Geriater Ruth Piers wijst erop dat moeilijke gesprekken over het levenseinde vaak worden uitgesteld of helemaal achterwege blijven. Zonder zo'n gesprek weet een arts niet altijd wat de patiënt wil, en dan wordt er eerder behandeld dan dat er wordt stilgestaan bij de vraag of een ingreep nog zinvol is. Die vermijding van het gesprek is volgens haar een van de oorzaken van de overbehandeling.
Ook de families spelen een rol, aldus de geriaters. Familieleden kunnen, uit angst of uit de wens om alles te doen, aandringen op verdere behandeling, ook wanneer de medische situatie daar weinig ruimte voor laat. Hoe groot die invloed precies is, wordt niet becijferd: er bestaan geen cijfers over hoe vaak overbehandeling voorkomt, en ook het aandeel van de families is niet gekwantificeerd.
De waarschuwingen komen er niet los van. Ze volgen op uitspraken van ondernemer Roland Duchâtelet, die zich eerder kritisch uitliet over de manier waarop er in de Belgische ziekenhuizen met oudere en terminale patiënten wordt omgegaan. Geriater Catherine Van Dessel, verbonden aan AZ Sint-Maarten, noemt die uitspraken extreem. Toch vindt zij dat het debat over de thematiek gevoerd moet worden, en ze pleit ervoor om de discussie niet uit de weg te gaan.
Als voorbeeld haalt Van Dessel een patiënt van 95 jaar aan met een terminale longtumor. Die persoon werd naar huis gestuurd, wat volgens haar een betere keuze kan zijn dan verdere ziekenhuisopname. Met thuiszorg zou de patiënt nog weken of maanden kunnen doorbrengen bij de familie, in een vertrouwde omgeving, in plaats van in het ziekenhuis.
De geriaters pleiten daarom voor een andere benadering, waarbij de levenskwaliteit van de patiënt voorop staat. Hoe die alternatieve aanpak er concreet moet uitzien, wordt in de bronnen niet nader uitgewerkt. Duidelijk is wel dat de boodschap van de specialisten is dat meer behandelen niet automatisch beter is, zeker niet aan het einde van het leven.
22