De Waalse regering wil de provincies in Wallonië tegen 2031 afschaffen. Het plan zet een discussie op scherp die ook in Vlaanderen al jaren aansleept. Of zo'n hervorming ook in het Vlaamse bestuursmodel haalbaar is, hangt af van de precieze inhoud van de Waalse plannen en van de politieke bereidheid om over het bestaansrecht van de Vlaamse provincies te praten.
Uit het onderzoek van VRT NWS blijkt dat de Waalse provincies een andere rol spelen dan de Vlaamse. Die verschillen maken een rechtstreekse vergelijking lastig. Waar de Vlaamse provincies een brede waaier aan taken hebben, zijn de Waalse provincies minder ver uitgebouwd in hun bevoegdheden. Wie het voorstel van de Waalse regering wil beoordelen, moet dus eerst nagaan welke taken er precies zouden verdwijnen en waar die naartoe zouden gaan.
Het onderzoek gaat na wat de Waalse plannen precies inhouden. Dat is cruciaal, want een afschaffing op papier zegt nog niet hoe de bevoegdheden worden herverdeeld tussen het Waalse gewest, de gemeenten en de andere besturen. Juist die herverdeling bepaalt in de praktijk of een hervorming slaagt of vastloopt, en is daarom het punt waar de Vlaamse debatten telkens naar terugkeren.
In Vlaanderen blijft de politieke weerstand tegen een afschaffing van de provincies aanzienlijk. Het debat over de provincies duikt regelmatig op, maar concrete stappen die het bestuursniveau zouden wegvagen, zijn er nooit gekomen. Die terughoudendheid verklaart waarom het Waalse voorstel in Vlaanderen zo aandacht krijgt: het zet opnieuw de vraag op de agenda of het middenbestuur in zijn huidige vorm nog nodig is.
Het onderzoek gaat ook na hoe Vlaamse provinciebesturen op het Waalse voorstel reageren. Die reacties zijn voor het Vlaamse debat relevant, omdat de provinciebesturen zelf de meest directe betrokkenen zijn bij elke mogelijke hervorming. Hun standpunt weegt mee in de discussie over een eventuele herschikking van de bevoegdheden tussen Vlaamse overheid, provincies en gemeenten.
Voor de lezer in Vlaanderen is het Waalse dossier vooral een spiegel. Het toont welke vragen een afschaffing van een bestuurslaag oproept: wie neemt de taken over, hoeveel kost de overgang en welke democratische controle blijft er over? Die vragen gelden ook hier, ongeacht of er in Vlaanderen ooit een concreet voorstel op tafel komt. Het Waalse voorstel maakt ze alvast zichtbaar.
16
